Govva: Carl-Johan Utsi.
Guovddáš boazodoallohálddahus
Sámediggi lea guovddáš hálddahuseiseváldi ja ráđđehusa áššedovdieiseváldi ovddasvástádusain áššiide mat gusket boazoealáhussii.
Juolludeapmi mii lea njuolga oaivvilduvvon boazoealáhussii ja maid Sámediggi hálddaša lea 45:1, ”främjande av rennäringen” (Boazoealáhusa ovdánahttin). Juolludeapmi lea 46 milj. ruvnnu (2007). Politihkalaš linnjá lea vuosttažettiin ahte boazoealáhus lea dehálaš oassi sámi kulturárbbis ja stáhtas lea oppalaš ovddasvástádus ahte boazoealáhus galgá seailluhuvvot oassin dien árbbis.
Boazoealáhus galgá jođihuvvot nu ahte addá buori birgejumi govttolaš lohkui boazooamasteddjiide. Boazodoallu galgá jođihuvvot ekologalaš, ekonomalaš ja kultuvrralaš guhkilmas ja nanu vuogi mielde. Eará doarjagat mat sáhttet leahkit áigeguovdilat boazoealáhussii ja mat leat dán juolludeami olggobealde leat e.e. báikegodderuhta (bygdemedel), doarjagat EO:a báikegodde- ja eanadoallopolitihkas ja maid birasdoarjja.
Boazoealáhusa ovdáneapmi
Divvagat maid ovdánahttinjuolludeapmi máksá leat earret eará:
• Bearráigeahčču ja divvun riikkarádjeáiddiin ja rusttegiin
• Riikkaberoštupmi guoskevaččat eatnamiidda mat leat árvvolaččat boazodollui
• Haddedoarjja boazoealáhussii njuolggadusa mielde haddelasáhusa birra (1986:255)
• Buhtadusat Tjernobyllihkohisvuođa geažil eanadoallofitnodagaide, boazodoallofitnodagaide ja sutnje gii ollasit dehe oasálaččat oažžu birgejumi guolásteamis njuolggadusa mielde buhtadusa birra muhtin lassigoluide Tjernobyllihkohisvuođa geažil (1994:246)
• Roassovahátsuodjalus sáhttá gokčat muhtin oasi fuođđargoluin 35 a § boazoealáhusnjuolggadusa mielde (1993:384)
Eará doaibmabidjosat boazoealáhusa ovddideapmái leat vejolašvuođat ohcat prošeaktaruđaid prošeavttaide mat ovttasruhtaduvvojit EO:a struktuvrafoanddaiguin Interreg, Ulbmil 2 dehe báikegoddeprográmma bakte ja maid vejolašvuođat ohcat ruđaid ollasit náššuvnnalaš ruhtaduvvon prošeaktadoaimmaide.
Sámedikki ovddasvástádus maŋŋel 1 b.ođđajagemánus 2007
1 b.ođđajagemánus 2007 sirdojuvvojedje bargodoaimmat Eanadoallodoaimmahagas ja leanastivrrain BD, AC ja Z leanain Sámediggái. Sámediggi galgá vuođđudit njuolggadusaid čuovvovaš áššiin
• boazolohkan
• boazologahallan (boazoleaŋga)
• boazoealáhusa doahttalus luonddosuodjaleami ja kulturbirassuodjaleami beroštumiide
• fitnodatregisttar boazoealáhusa várás
• haddedoarjja boazoealáhussii
• meahcieallibuhtadusat
• bohccoid mearkun
• boazomearkkaid hápmi
• soabahallan
Sámediggi galgá hoaidit boazomearkagieđahallama, e.e. registreren ja heaittiheapmi boazomearkkain.
Sámediggi galgá hoaidit hálddašeami mat gusket čearuide, e.e.
• rádjegeassin čearuid gaskkas
• miellahttovuohta čearus
• registreret čearu ja njuolggadusaid
• nammadit bearráigeahčči jus stivra váilo
• registreret čearu stivrra
• fápmudit čearu ovddasteaddji
Sámedikkis lea ovddasvástádus bearráigeahččat riikkarádjeáiddiid ja muhtin boazodoallorusttegiid.
Sámediggi ovddasvástida guorahallamiid meahcis guohtunváttisvuođaid geažil.
Sámediggi galgá geahččalit ohcamušaid roassovahátsuodjalusa birra.
Sámediggi gieđahallá Tjernobylbuhtadusaid.
Sámediggi galgá geahččat bearrái ahte máhttu boazoealáhusa birra gávdno servodatplánemis.
Sámediggi ovddasvástida diehtovuođu Ren2000 muhto jagis 2007 lea leanastivra Norrbottenis gii hálddaša diehtovuođu. Seammás álggahit Sámediggi ja leanastivrrat ovdánahttinbarggu go guoská diehtovuođu teknihka ja hálddašeami.
Sámediggi geahččala ohcamušaid haddedoarjaga birra muhto jagis 2007 oastá Sámediggi bálválusaid Eanadoallodoaimmahagas. Seammás álggaha Sámediggi ovdánahttinbarggu dihtorsystemas áigumušain ahte ođđa boazoealáhus-fitnodatregisttar galgá integrerejuvvot haddedoarjjasystemain.
Sámediggi mearrida báikegodderuđaid (bygdemedel) birra mat leat várrejuvvon boazoealáhussii.
Sámediggi hálddaša juo meahcieallibuhtadusaid ovdalačča rájis fuođđovahátnjuolggadusa mielde ja muhtin osiid Sámefoandda ruđain boazoealáhusnjuolggadusa mielde. Sámediggelága (SFS 1992:1433) mielde Sámedikkis lea ovddasvástádus oassálastit servodatplánemis ja earenoamážit bearráigeahččat ahte sámi beroštumit váldojuvvojit vuhtii.
Leanastivrraid ovddasvástádus
Leanastivrraid ovddasvástádus davimus leanain leat čuovvovaččat:
• Geahččat bearrái ahte mearriduvvon njuolggadusat čuovvojuvvojit
• Geahččat bearrái ahte bohccot lohkojuvvojit ja ahte boazologahallan dahkkojuvvo
• Mearridit bajimus boazologu
• Geahččat bearrái ahte čearut vuhtiiváldet luonddosuodjalusa ja kulturbirassuodjalusa beroštumiid
• Mearridit geavahanrievtti láiguma birra eatnamiin badjebeali gilvvoráji ja boazoguohtuneatnamiin
• Soabahallanovddasvástádus go bohccot guhtot bealdoeatnamiin
• Mearridit áššiin mat gusket konsešuvdnačearuide
• Gieđahallat ohcamušaid báikegodderuđaid (bygdemedel) birra – ohcamušat galget sáddejuvvot iešguđege leanastivrii geat buktet cealkámuša ja sáddejit ášši Sámediggái mearrádusa dihte
Boazoealáhus galgá jođihuvvot nu ahte addá buori birgejumi govttolaš lohkui boazooamasteddjiide. Boazodoallu galgá jođihuvvot ekologalaš, ekonomalaš ja kultuvrralaš guhkilmas ja nanu vuogi mielde. Eará doarjagat mat sáhttet leahkit áigeguovdilat boazoealáhussii ja mat leat dán juolludeami olggobealde leat e.e. báikegodderuhta (bygdemedel), doarjagat EO:a báikegodde- ja eanadoallopolitihkas ja maid birasdoarjja.
Boazoealáhusa ovdáneapmi
Divvagat maid ovdánahttinjuolludeapmi máksá leat earret eará:
• Bearráigeahčču ja divvun riikkarádjeáiddiin ja rusttegiin
• Riikkaberoštupmi guoskevaččat eatnamiidda mat leat árvvolaččat boazodollui
• Haddedoarjja boazoealáhussii njuolggadusa mielde haddelasáhusa birra (1986:255)
• Buhtadusat Tjernobyllihkohisvuođa geažil eanadoallofitnodagaide, boazodoallofitnodagaide ja sutnje gii ollasit dehe oasálaččat oažžu birgejumi guolásteamis njuolggadusa mielde buhtadusa birra muhtin lassigoluide Tjernobyllihkohisvuođa geažil (1994:246)
• Roassovahátsuodjalus sáhttá gokčat muhtin oasi fuođđargoluin 35 a § boazoealáhusnjuolggadusa mielde (1993:384)
Eará doaibmabidjosat boazoealáhusa ovddideapmái leat vejolašvuođat ohcat prošeaktaruđaid prošeavttaide mat ovttasruhtaduvvojit EO:a struktuvrafoanddaiguin Interreg, Ulbmil 2 dehe báikegoddeprográmma bakte ja maid vejolašvuođat ohcat ruđaid ollasit náššuvnnalaš ruhtaduvvon prošeaktadoaimmaide.
Sámedikki ovddasvástádus maŋŋel 1 b.ođđajagemánus 2007
1 b.ođđajagemánus 2007 sirdojuvvojedje bargodoaimmat Eanadoallodoaimmahagas ja leanastivrrain BD, AC ja Z leanain Sámediggái. Sámediggi galgá vuođđudit njuolggadusaid čuovvovaš áššiin
• boazolohkan
• boazologahallan (boazoleaŋga)
• boazoealáhusa doahttalus luonddosuodjaleami ja kulturbirassuodjaleami beroštumiide
• fitnodatregisttar boazoealáhusa várás
• haddedoarjja boazoealáhussii
• meahcieallibuhtadusat
• bohccoid mearkun
• boazomearkkaid hápmi
• soabahallan
Sámediggi galgá hoaidit boazomearkagieđahallama, e.e. registreren ja heaittiheapmi boazomearkkain.
Sámediggi galgá hoaidit hálddašeami mat gusket čearuide, e.e.
• rádjegeassin čearuid gaskkas
• miellahttovuohta čearus
• registreret čearu ja njuolggadusaid
• nammadit bearráigeahčči jus stivra váilo
• registreret čearu stivrra
• fápmudit čearu ovddasteaddji
Sámedikkis lea ovddasvástádus bearráigeahččat riikkarádjeáiddiid ja muhtin boazodoallorusttegiid.
Sámediggi ovddasvástida guorahallamiid meahcis guohtunváttisvuođaid geažil.
Sámediggi galgá geahččalit ohcamušaid roassovahátsuodjalusa birra.
Sámediggi gieđahallá Tjernobylbuhtadusaid.
Sámediggi galgá geahččat bearrái ahte máhttu boazoealáhusa birra gávdno servodatplánemis.
Sámediggi ovddasvástida diehtovuođu Ren2000 muhto jagis 2007 lea leanastivra Norrbottenis gii hálddaša diehtovuođu. Seammás álggahit Sámediggi ja leanastivrrat ovdánahttinbarggu go guoská diehtovuođu teknihka ja hálddašeami.
Sámediggi geahččala ohcamušaid haddedoarjaga birra muhto jagis 2007 oastá Sámediggi bálválusaid Eanadoallodoaimmahagas. Seammás álggaha Sámediggi ovdánahttinbarggu dihtorsystemas áigumušain ahte ođđa boazoealáhus-fitnodatregisttar galgá integrerejuvvot haddedoarjjasystemain.
Sámediggi mearrida báikegodderuđaid (bygdemedel) birra mat leat várrejuvvon boazoealáhussii.
Sámediggi hálddaša juo meahcieallibuhtadusaid ovdalačča rájis fuođđovahátnjuolggadusa mielde ja muhtin osiid Sámefoandda ruđain boazoealáhusnjuolggadusa mielde. Sámediggelága (SFS 1992:1433) mielde Sámedikkis lea ovddasvástádus oassálastit servodatplánemis ja earenoamážit bearráigeahččat ahte sámi beroštumit váldojuvvojit vuhtii.
Leanastivrraid ovddasvástádus
Leanastivrraid ovddasvástádus davimus leanain leat čuovvovaččat:
• Geahččat bearrái ahte mearriduvvon njuolggadusat čuovvojuvvojit
• Geahččat bearrái ahte bohccot lohkojuvvojit ja ahte boazologahallan dahkkojuvvo
• Mearridit bajimus boazologu
• Geahččat bearrái ahte čearut vuhtiiváldet luonddosuodjalusa ja kulturbirassuodjalusa beroštumiid
• Mearridit geavahanrievtti láiguma birra eatnamiin badjebeali gilvvoráji ja boazoguohtuneatnamiin
• Soabahallanovddasvástádus go bohccot guhtot bealdoeatnamiin
• Mearridit áššiin mat gusket konsešuvdnačearuide
• Gieđahallat ohcamušaid báikegodderuđaid (bygdemedel) birra – ohcamušat galget sáddejuvvot iešguđege leanastivrii geat buktet cealkámuša ja sáddejit ášši Sámediggái mearrádusa dihte
ADRESS TILL SAMETINGET:
Postadress: Box 90, 981 22 GIRON/KIRUNA
Besöksadress: Adolf Hedinsvägen 58
Tel/Phone: +46 (0)980-780 30 fax: +46 (0)980-780 31
Postadress: Box 90, 981 22 GIRON/KIRUNA
Besöksadress: Adolf Hedinsvägen 58
Tel/Phone: +46 (0)980-780 30 fax: +46 (0)980-780 31
Relaterat
Renskötsel och jordbruk
[LÄNK] The Reindeer Portal